کوسن چیست؟

کوسن یک بالشتک نرم و تزئینی است که روی مبل، تخت، صندلی یا زمین گذاشته می‌شود و دو کار اصلی دارد: تکیه‌گاه نرم برای کمر و دست، و زیبا کردن دکور. هر کوسن از دو بخش ساخته می‌شود: کاور یا روکش بیرونی که طرح و رنگ را تعیین می‌کند، و بالشتک داخلی که پر از الیاف است. در انگلیسی به آن cushion و در ترکی kırlent می‌گویند.

کوسن چیست و از کجا آمده است؟

کوسن یکی از ساده‌ترین وسایل خانه است، ولی نقشش در دکوراسیون از خیلی از وسایل بزرگ‌تر بیشتر است. یک کوسن می‌تواند مبل را راحت‌تر کند، رنگ تازه‌ای وارد نشیمن کند و مبل قدیمی را نو نشان بدهد. برای همین طراحان داخلی کوسن را «لوازم جانبی» ساده نمی‌دانند و آن را بخشی از طراحی فضا حساب می‌کنند.

کلمه‌ی «کوسن» از فرانسوی coussin وارد فارسی شده است. طبق فرهنگ ریشه‌شناسی Etymonline، این کلمه از فرانسوی قدیم coissin به معنای «کوسن نشیمن» آمده و احتمالاً ریشه‌اش لاتین coxa به معنای «لگن و ران» است. یعنی کوسن از اول برای نشستن ساخته شده بود. کلمه‌ی انگلیسی cushion هم حدود سال ۱۳۰۰ میلادی از همین ریشه وارد زبان انگلیسی شد. در فارسی گاهی «بالشتک» یا «پشتی کوچک» هم گفته می‌شود، ولی «کوسن» رایج‌ترین اسم آن است.

کوسن به انگلیسی و ترکی، و تلفظ درست آن

در انگلیسی به کوسن cushion (کوشِن) می‌گویند. برای کوسن تزئینی مبل، عبارت‌های throw pillow یا decorative pillow هم رایج است. در ترکی استانبولی به آن kırlent (کیرلنت) می‌گویند. اگر در سایت‌ها و اینستاگرام‌های خارجی دنبال ایده‌ی طرح هستید، عبارت throw pillow cover بهترین نتیجه را می‌دهد.

تلفظ درست کلمه در فارسی «کوسَن» است، با واو بلند و فتحه روی سین. بعضی‌ها آن را «کوسِن» می‌گویند، ولی شکل رایج و درست «کوسَن» است.

کوسن از چه زمانی در خانه‌ها بود؟

کوسن یکی از قدیمی‌ترین وسایل خانه است. طبق ویکی‌پدیا، در قرون وسطی کوسن‌ها بزرگ و سفت بودند، اغلب روکش چرم داشتند و در فهرست اموال کاخ‌ها و خانه‌های بزرگ ثبت می‌شدند. در دربار اسپانیا نشستن روی کوسن هم‌ردیف نشستن روی صندلی و نشانه‌ی احترام بود. در ایران هم پشتی و مخده سابقه‌ای طولانی دارند و کوسن امروزی را می‌شود نسخه‌ی کوچک‌تر و تزئینی‌تر آن‌ها دانست.

فرق کوسن با بالش، پشتی و مخده

این چهار وسیله شبیه هم‌اند، ولی کاربردشان فرق دارد:

• بالش برای خواب و زیر سر است و معمولاً ساده و راحت طراحی می‌شود.

• پشتی ایرانی بزرگ، سفت و معمولاً مستطیل است و برای تکیه دادن روی زمین ساخته شده است.

• مخده استوانه‌ای است و برای تکیه‌ی دست یا کمر استفاده می‌شود.

• کوسن کوچک‌تر و نرم‌تر است، بیشتر روی مبل و تخت قرار می‌گیرد و نقش تزئینی‌اش از بقیه پررنگ‌تر است. طرح، رنگ و پارچه‌ی کوسن نقش اصلی را در دکور دارند.

کاور کوسن چیست و چه فرقی با کوسن دارد؟

کاور کوسن یا روکش کوسن همان پارچه‌ی بیرونی کوسن است که بالشتک داخلی را می‌پوشاند. طرح، رنگ و جنس کوسن را کاور تعیین می‌کند. معمولاً زیپ یا دهانه‌ای دارد که می‌شود بالشتک را از آن بیرون آورد.

فرق اصلی این است که «کوسن» به مجموعه‌ی کامل گفته می‌شود، یعنی کاور و بالشتک داخلی با هم. «کاور کوسن» فقط روکش بیرونی است و بدون بالشتک فروخته می‌شود. پس وقتی کاور می‌خرید، یا بالشتک دارید، یا باید آن را جدا تهیه کنید.

چرا کاور جداشونده بهتر از کوسن یک‌تکه است؟

کاور جداشونده سه مزیت مهم دارد:

• شستشوی راحت: کاور را بیرون می‌آورید و می‌شویید، پس کوسن همیشه تمیز می‌ماند.

• تغییر دکور با هزینه‌ی کم: با یک بالشتک می‌توانید چند کاور برای فصل‌ها یا سلیقه‌های مختلف داشته باشید و فقط روکش را عوض کنید.

• صرفه‌جویی: خرید کاور جدا از خرید کوسن کامل به‌صرفه‌تر است، چون بالشتک را یک بار می‌خرید.

کوسن یک‌تکه را نمی‌شود راحت شست و تغییر دکورش هم پرهزینه‌تر است. اگر اولین بار است که کوسن می‌خرید، کاور و بالشتک را با هم سفارش بدهید. دفعه‌های بعد فقط کاور جدید کافی است.

کاور کوسن با چه روش‌هایی بسته می‌شود؟

سه روش رایج وجود دارد:

• زیپ مخفی: در درز کاور پنهان است و ظاهر تمیزی دارد.

• دهانه‌ی پاکتی: پشت کاور روی هم می‌افتد و زیپ ندارد.

• دکمه یا بند: بیشتر در طرح‌های تزئینی دیده می‌شود.

زیپ مخفی مرتب‌ترین ظاهر را دارد و بالشتک داخلش جابه‌جا نمی‌شود.

کاور کوسن دورو یعنی چه؟

در کاور دورو، طرح روی هر دو طرف کاور هست. پس کوسن از هر طرف که روی مبل بیفتد زیبا دیده می‌شود و لازم نیست مدام آن را مرتب کنید. در کاورهای یک‌رو، پشت کاور ساده یا از پارچه‌ی دیگری است.

انواع کوسن

کوسن‌ها را می‌شود از سه جهت دسته‌بندی کرد: شکل، پارچه و کاربرد.

از نظر شکل: رایج‌ترین شکل مربع است. مستطیل برای پشت کمر و وسط مبل، گرد برای تنوع و حالت فانتزی، و استوانه‌ای برای دسته‌ی مبل و تخت استفاده می‌شود. ترکیب دو شکل روی یک مبل، مثلاً دو مربع با یک مستطیل، چیدمان را جذاب‌تر می‌کند.

از نظر پارچه: مخمل نرم و براق است و رنگ را عمیق نشان می‌دهد. کتان و لینن طبیعی و ساده‌اند، چرم شیک و رسمی است، و بافتنی، گونی یا مکرومه حس دست‌ساز و بوهو دارند.

از نظر کاربرد: کوسن مبل رایج‌ترین نوع است. کوسن تخت معمولاً بزرگ‌تر است و برای تزئین تخت خواب استفاده می‌شود. کوسن زمینی برای نشستن روی زمین است و کوسن فضای باز پارچه‌ی مقاوم در برابر آفتاب دارد.

جدول ۱: انواع کوسن در یک نگاه

سبک‌های رایج طرح کوسن

طرح کوسن باید با سبک مبل و خانه هماهنگ باشد:

• سنتی: نقش‌هایی مثل اسلیمی، ترنج و بته‌جقه، کاشی و گلیم

• کلاسیک: طرح‌هایی مثل داماسک و پتینه

• مدرن: طرح‌های هندسی، راه‌راه و ساده

• بوهو: رنگ‌های خاکی، نقش گیاه و برگ، و طرح‌های آزاد و هنری

هر سبک با نوع خاصی از مبل بهتر جور می‌شود. طرح‌های سنتی و کلاسیک روی مبل کلاسیک و مبل سلطنتی بهترین جلوه را دارند و طرح‌های مدرن و بوهو روی مبل راحتی.

کاور کوسن مخمل طرح لیمو و راه‌ راه - سفید

بهترین پارچه برای کاور کوسن چیست؟

بهترین پارچه به کاربرد کوسن بستگی دارد، ولی برای کوسن مبل در نشیمن، مخمل یکی از بهترین انتخاب‌هاست. مخمل نرم و گرم است، زیر نور کمی می‌درخشد و رنگ و طرح را عمیق‌تر و زنده‌تر نشان می‌دهد. به همین دلیل کنار پارچه‌ی مات مبل، کوسن را جدا و چشم‌گیر نشان می‌دهد. کاور کوسن مخمل برای مبل راحتی، کلاسیک و سلطنتی انتخاب محبوبی است.

کتان و لینن برای سبک مینیمال و تابستانی مناسب‌اند. چرم و ساتن ظاهر رسمی‌تری دارند، ولی لمسشان به گرمی مخمل نیست. پارچه‌های بافتنی و مکرومه هم بیشتر برای دکور بوهو و حس دست‌ساز انتخاب می‌شوند.

کاورهای کوسن قرنیز دات کام از چه پارچه‌ای هستند؟

همه‌ی کاورهای کوسن قرنیز دات کام از مخمل دوخته می‌شوند. طرح روی هر دو طرف کاور هست و پشت کاور هم از همان مخمل است، پس از هر طرف ظاهر یکسانی دارد. کاورها زیپ مخفی دارند و در ماشین لباسشویی شسته می‌شوند. هر طرح در سه سایز ۴۰×۴۰، ۴۵×۴۵ و ۵۰×۵۰ موجود است. برای دیدن همه‌ی طرح‌ها، به صفحه‌ی خرید کاور کوسن سر بزنید.

پارچه بخرم و خودم بدوزم یا کاور آماده بگیرم؟

اگر خیاطی بلدید و طرح خاصی در ذهن دارید، دوختن کاور می‌تواند جذاب باشد. ولی برای کاور مرتب، دوخت زیپ مخفی، تنظیم دقیق اندازه و چاپ طرح روی هر دو طرف کار ساده‌ای نیست. کاور آماده این‌ها را از قبل دارد و با تنوع طرح و رنگ بیشتر، راحت‌تر با مبل ست می‌شود.

کاور کوسن ساده بگیرم یا طرح‌دار؟

کاور کوسن ساده پایه‌ی ست است و کنار هر طرحی می‌نشیند. ولی اگر همه‌ی کوسن‌ها ساده باشند، مبل یکنواخت و بی‌روح به نظر می‌رسد. کاور طرح‌دار شخصیت و نقطه‌ی تمرکز می‌سازد. بهترین حالت ترکیب یکی دو کاور ساده یا آرام با یک کاور طرح‌دار است که رنگ کاور ساده در آن تکرار شده باشد.

کاور کوسن مخمل طرح راه‌راه دندانه‌ ای - سبز

سایز کوسن و بالشتک داخلی

رایج‌ترین سایزهای کوسن مبل ۴۰×۴۰، ۴۵×۴۵ و ۵۰×۵۰ سانتی‌متر است. ۴۰ برای مبل کوچک و صندلی مناسب است، ۴۵ برای بیشتر مبل‌های راحتی و کلاسیک، و ۵۰ برای مبل بزرگ، کاناپه‌های عمیق و مبل ال. کوسن مستطیل هم معمولاً حدود ۳۰×۵۰ است.

بالشتک داخل کوسن از چه پر می‌شود؟

رایج‌ترین پرکننده الیاف پلی‌استر است که سبک و قابل شستشوست. پَر نرم‌تر و گران‌تر است و اسفنج فرم ثابت‌تری دارد. برای کوسن مبل، الیاف پلی‌استر معمولاً بهترین تعادل بین نرمی و فرم را دارد.

اندازه‌ی بالشتک چه رابطه‌ای با کاور دارد؟

بالشتک باید هم‌اندازه یا کمی بزرگ‌تر از کاور باشد تا کوسن پر و خوش‌فرم بماند. اگر بالشتک کوچک‌ تر باشد، گوشه‌های کاور خالی می‌ماند و کوسن شل به نظر می‌رسد.

سایز کاور کوسن را چطور درست انتخاب کنیم؟

اگر از قبل بالشتک دارید، آن را از درز تا درز اندازه بگیرید و کاوری هم‌اندازه یا کمی کوچک‌ تر انتخاب کنید. مثلاً بالشتک ۴۵ در کاور ۴۵، یا بالشتک ۴۰ در کاور ۴۰، کاملاً پر می‌نشیند. اگر کاور از بالشتک بزرگ‌تر باشد، گوشه‌ها خالی و شل می‌مانند.

روی یک مبل چند کوسن بگذاریم؟

تیم طراحی Studio McGee در راهنمای سایز کوسن خود می‌گوید معمولاً چهار تا پنج کوسن روی مبل و هفت تا ده کوسن روی مبل ال استفاده می‌کند. البته مبل‌های رایج در خانه‌های ایرانی معمولاً کم‌عمق‌ترند، پس برای مبل سه‌نفره‌ی معمولی سه تا پنج کوسن کافی است و برای دونفره دو تا سه کوسن. نکته‌ی مهم این است که هر گوشه‌ی مبل یک کوسن داشته باشد.

قاعده‌ی چیدمان از بزرگ به کوچک

طبق همین راهنما، بزرگ‌ترین کوسن عقب قرار می‌گیرد و کوچک‌ترها جلوی آن، به شکلی شبیه مثلث. اختلاف سایز بین دو کوسن پشت‌سرهم حدود ۵ تا ۱۰ سانتی‌متر باشد. مثلاً کاور ۵۰ عقب و کاور ۴۵ یا ۴۰ جلو. این‌طوری کوسن‌ها روی هم دیده می‌شوند و همدیگر را نمی‌پوشانند.

جدول ۲: سایز و تعداد کوسن برای هر نوع مبل

چیدمان کوسن روی مبل از زبان طراحان

مجله‌ی Livingetc پنج مدل رایج برای چیدمان کوسن معرفی می‌کند:

1. مینیمال: کوسن‌های هم‌رنگ مبل، برای ظاهری آرام و یکدست

2. قرینه: یک جفت کوسن یکسان در هر سر مبل، مناسب فضاهای رسمی و کلاسیک

3. نامتقارن: دو کوسن مربع در یک سر و یک کوسن مستطیل در سر دیگر، حالتی میانه و راحت

4. دوطبقه: یک کوسن بزرگ عقب و یک کوسن کوچک‌تر جلو، رسمی‌ترین حالت

5. آزاد: ترکیب شکل‌های مربع، گرد و مستطیل بدون قرینگی، مناسب سبک بوهو

Marie Flanigan، طراح داخلی آمریکایی، در گفت‌وگو با Livingetc درباره‌ی ترکیب کوسن‌ها می‌گوید:

«به نظرم یک کوسن ساده در عقب و یک کوسن طرح‌دار یا متمایز در جلو، همیشه نتیجه‌ای برنده دارد.»

او همچنین پیشنهاد می‌کند فقط از دو یا سه بافت مکمل استفاده کنید تا ترکیب زیبا و متعادل بماند. یعنی لازم نیست همه‌ی کوسن‌ها طرح داشته باشند یا هر کدام پارچه‌ی متفاوتی داشته باشند.

چرا کوسن مهم‌ترین جزء ظاهر مبل است؟

Molly Torres Portnof از استودیوی طراحی DATE Interiors در گفت‌وگو با Apartment Therapy می‌گوید:

«کوسن‌ها اغلب نقطه‌ی کانونی مبل هستند.»

یعنی اولین چیزی که چشم روی مبل می‌بیند کوسن است، نه خود مبل. برای همین با عوض کردن کوسن‌ها کل نشیمن نو به نظر میرسد. کوسن ساده‌ترین و کم‌هزینه‌ترین راه برای تغییر حال‌وهوای خانه است: با چند کاور جدید می‌شود رنگ تازه وارد فضا کرد، مبل قدیمی را نو نشان داد یا خانه را با فصل هماهنگ کرد.

[کارت م

کاور کوسن مخمل طرح بانوی آفریقایی موفرفری - آبی

چطور رنگ کوسن را با مبل ست کنیم؟

قاعده‌ی ساده این است: یا رنگی متضاد و گرم برای کنتراست انتخاب کنید، یا رنگی هم‌خانواده و کمی تیره‌تر یا روشن‌تر برای ست تُن‌ به تُن. بعد یک رنگ از فرش یا پرده را در یکی از کوسن‌ها تکرار کنید تا همه‌ی فضا به هم وصل شود.

Marie Flanigan توصیه می‌کند اگر مبل خودش رنگ پررنگ و خاصی دارد، کوسن‌هایی انتخاب کنید که رنگ‌های دیگر اتاق را تقویت کنند، نه اینکه با مبل رقابت کنند. مثلاً روی مبل سبز یا سرمه‌ای، رنگ فرش یا پرده را در کوسن تکرار کنید.

برای هر رنگ مبل، راهنمای جداگانه داریم:

• کوسن برای مبل طوسی

• رنگ کوسن برای مبل کرم

• کوسن برای مبل سرمه‌ای

• کوسن ست با مبل نسکافه‌ای

• و برای خرید مستقیم: کوسن برای مبل سبز و کوسن مبل طوسی

آیا کوسن را باید با فصل عوض کرد؟

لازم نیست، ولی یکی از ارزان‌ ترین راه‌ های تغییر حال‌ و هوای خانه است. در پاییز و زمستان رنگ‌ های گرم مثل خردلی، زرشکی و نارنجی، همراه پارچه‌ی مخمل، حس گرما و دنجی میدهند. در بهار و تابستان رنگ‌ های روشن و طرح‌های گیاهی و میوه‌ ای فضا را سبک‌تر و شادتر می‌کنند. با کاور جداشونده فقط کاور را عوض می‌کنید و بالشتک داخل همان می‌ماند.

نگهداری و شستشوی کوسن

برای شستن، کاور را جدا کنید، پشت‌ورو کنید، زیپ را ببندید و با آب سرد و دور ملایم بشویید. شستن پشت‌ و رو از رنگ و سطح پارچه محافظت می‌کند. بالشتک الیافی را هر چند وقت یک بار تکان بدهید و در آفتاب ملایم بگذارید تا دوباره پف کند. از آفتاب مستقیم و طولانی روی کاورهای رنگی پرهیز کنید تا رنگشان کمرنگ نشود.

کاور مخمل یک نکته‌ی نگهداری هم دارد: گرد و خاک و موی حیوان خانگی روی مخمل بیشتر دیده میشود. برای تمیز نگه داشتن آن، هر چند وقت یک بار با برس نرم یا پرزگیر رویش بکشید. با همین کار ساده، کاور مخمل مدت‌ها نو و براق می‌ماند.

هنگام خرید کوسن به چه چیزهایی دقت کنیم؟

پیش از خرید، این چند نکته را چک کنید:

• جنس پارچه: برای نشیمن، مخمل نرم و ماندگار انتخاب خوبی است.

• کیفیت دوخت: درزها صاف و محکم باشند.

• زیپ: ترجیحاً زیپ مخفی، تا کاور جدا شود و ظاهرش تمیز بماند.

• قابل شستشو بودن: کاور را بشود در ماشین لباسشویی شست.

• چاپ دورو: طرح از هر دو طرف دیده شود.

• سایز: با اندازه‌ی مبل و بالشتک هماهنگ باشد.

• کاور یا کوسن کامل: ببینید کاور جدا فروخته می‌شود یا همراه بالشتک.

اگر چند کوسن با هم می‌خرید، از یک کالکشن یا رنگ‌بندی هماهنگ انتخاب کنید تا ست یکدست شود.

کاور کوسن مخمل طرح چشم نظر - مشکی

جمع‌بندی

کوسن یک بالشتک تزئینی و نرم است که از کاور و بالشتک داخلی ساخته میشود. کاور کوسن فقط روکش بیرونی آن است و چون جدا می‌شود، شستن و تغییر دکور را خیلی راحت می‌کند. برای نشیمن، کاور مخمل با زیپ مخفی و چاپ دورو یکی از بهترین انتخاب‌هاست. سایز را با مبل هماهنگ کنید (۴۰، ۴۵ یا ۵۰)، کوسن‌های بزرگ را عقب و کوچک‌ ترها را جلو بچینید و یک کوسن ساده را با یک کوسن طرح‌دار ترکیب کنید. با همین چند قاعده، میتوانید با کمترین هزینه حال‌ و هوای خانه را عوض کنید. برای دیدن طرح‌ها و رنگ‌ ها، صفحه‌ی کاور کوسن قرنیز دات کام را ببینید.